Hoe is het zo gekomen dat wij bruá zijn?

Hoe is het zo gekomen dat wij bruá zijn?

18 juni 2025

Dat is moeilijk te pinnen. Maar er zijn wél markeringspunten. Sommigen wijzen op het algemeen kiesrecht. Op 1969. Op het vertrek van de Shell. En op 2005.

Ik hoor graag welke momenten anderen opwerpen. Maar ik wil het hebben over 2005. Het jaar van het referendum dat de route opende naar de autonome status van Curaçao binnen het Koninkrijk. De nieuwe status werd pas in 2010 een feit, maar het fundament werd in 2005 gelegd. Of liever gezegd: gebroken.

Om de deadline van 10-10-10 te halen, werden shortcuts genomen. Eén daarvan was het bemensen van het nieuwe overheidsapparaat. In die hectiek voltrok zich iets groters. 2005 was de damdoorbraak van het populisme. De start van de diepe polarisatie in Sí/Nò-kampen. Het was het eind van de ratio en de opkomst van emotie. Het was het einde van deep thinking.

Wat toen gebeurde, werd rond 2012 al loepzuiver verwoord door een restauranthoudster die dagelijks inbelde bij Gonzalo op de radio om het menu van de dag aan te prijzen. Zij vatte het perfect samen in het Papiamentu:

"Ora ken ku ta, bira ki ku ta, kos ta bira kon ku ta."

Dat is niet te vertalen. Want kon ku ta is bruá. Het is precies waarom we Papiamentu nodig hebben. Omdat onze werkelijkheid niet te verwoorden is in andere talen.

De Nederlandse versie klinkt als: Als wie dan ook, wat dan ook wordt, wordt het wat dan ook. Maar dat raakt het niet. Op Curaçao voelde iedereen wat ze bedoelde. Bruá.

En toen kwam 2010. De plaatsing van ambtenaren liep uit op een puinhoop. Wat Peter Verton in de jaren ’80 al zei — “The right man on the right place” — werd definitief te grave gedragen.

Maar het bleef daar niet bij. Het niveau van onze bestuurders ging hard achteruit. Ministers, Statenleden, hoge colleges, directeuren, consultants… De kwaliteit devalueerde met elke nieuwe benoeming. Kabinetten sneuvelden als dominostenen. In minder dan tien jaar tijd versleten we kabinetten alsof het fast fashion was.

Vroeger zeiden we: If you pay peanuts, you get monkeys. Maar de praktijk leerde ons iets anders: If you pay too much, you get losers, gelukzoekers, profiteurs.

En dan krijg je wat we nu hebben: Een onbetaalbaar ziekenhuis. Inkopen van nieuwe ambulances die nergens aan voldoen. Onbetrouwbare stroom en internet. Een steeds zwakker wordend onderwijs- en justitieel systeem. Universiteiten die niks zeggen. En niemand die ergens op aanspreekbaar is, accountability.

Niemand die zegt: Hier stopt het. Dit is mijn verantwoordelijkheid. En dus glijden we verder.

Kon ku ta, bruá.

Miguel Goede