Karl Marx en Friedrich Engels

Karl Marx en Friedrich Engels

DRAFT 1.0

28 juli 2021

Ik schrijf dit primair voor studenten. Ik heb vaak het gevoel dat er op het Marxisme en de twee grondleggers een taboe berust. Ja, er zijn twee grondleggers. Het roept veel emoties op en wordt niet wetenschappelijk ter discussie gesteld en verworpen. Ik vraag mij af of aan de universiteiten tegenwoordig deze stroming, paradigma, wordt gepresenteerd aan studenten. Volgens de Groene Amsterdammer klopt mijn beeld en is er nu pas een reveille, tweehonderd jaar na de geboorte van Karl Marx (De Groene Amsterdammer, 2018).

Ik heb in Nijmegen gestudeerd dat destijds bekend stond als een linkse universiteit en stad. Wat dat precies betekent weet ik niet. Enkele treft woorden: rode stad, kraakbeweging, Dodewaard gaat dicht, vredesbeweging, free Nelson Mandela, Green Peace. De marxistische leer werd samen met andere stromingen degelijk gebracht.

Ik moet denk aan aan mijn bezoek aan de Muur in 2010, na een conferentie in Leiden. Ook aan toen ik na mijn eerste jaar universiteit, eind jaren tachtig maar voor de val van de Muur, op vakantie ging naar de VS, stond er op het immigratieformulier twee vragen waar ik geen raad mee wist. Heb je Marxistisch boeken gelezen en heb je ooit Cuba bezocht? Dit illustreert hoe abnormaal men omging of gaat met een wetenschappelijke theorie. Een theorie die nog steeds staat.

Karl Marx werd geboren in Trier, Duitsland op 5 mei 1818 en overleed in London in 1883. Hij was een Duitse denker die de (politieke) filosofie, de economie, de sociologie, de journalistiek en de disciple geschiedenis sterk heeft beïnvloed. Hij was een grondlegger van de arbeidersbeweging en een centraal figuur in de geschiedenis van het socialisme en het communisme.

Ik vraag mij af hoeveel mensen weten dat Marx zijn beide ouder afstammen van Nederlandse rabbijnen. Zijn moeder was zelfs geboren in Nijmegen. Marx heeft altijd financieel geworsteld en ik heb ergens gelezen dat Marx regelmatig de familie in Nederland bezocht om te bedelen, zoals hij dat noemde.

Hij was bevriend Friedrich Engels, die hem zijn hele leven steunde – ook financieel – en die na Marx' dood zijn teksten klaargemaakt voor publicatie. Na Marx zijn dood bewerkte hij het tweede en derde deel van “Das Kapital” (Marx, 1996). Bovendien organiseerde Engels Marx zijn nota's over de "Theorieën over de Meerwaarde" en dit werd later gepubliceerd als het "vierde deel" van Het Kapitaal.

Het is moeilijk de essentie van het Marxisme weer te geven, maar ik waag een poging. De kapitalische klasse bezit de productiemiddelen en buit de arbeidersklasse uit om zich verder te verrijken, dit door zich de meerwaarde van de arbeid toe te eigenen, door ze onder te betalen. Volgens het Marxisme zou op het hoogste punt van de industriële revolutie leiden tot een de revolutie, waarna de arbeidersklasse de productiemiddelen collectief zou beheren. Wat ik hier in vijf regels stel heeft Marx uitvoerig beschreven.

Er zijn in de loop van de geschiedenis vele revoluties geweest die zich Marxistisch noemden, de bekendste is de Russische revolutie. Juist het falen van deze landen wordt vaak aangehaald om de theorie niet nader te bestuderen.

Er heeft zich ook democratische Marxistische lijn ontwikkeld, de sociale democratie, die langs democratische weg vele doelen van Marxisme heeft bereikt. De Nordic landen, maar ook Nederland zijn product van deze Marxistische lijn.

Het kapitalisme, tegenwoordig spreken wij van neoliberalisme is nog steeds springlevend. Thomas Piketty zijn boek “Capital in the Twenty-First Century” (Piketty, 2014) is meer dan een knipoog naar “Das Kapital”, volgens mij (Oudenampsen, 2018). Ook de groene agenda heeft Marxistische wortels (Tielbeke, 2018). Het geeft aan dat het Marxistisch paradigma nog altijd staat. Voor dat de lezer dit wegwuift, verwijs ik naar de uitspraak van een de rijkste mannen ter wereld, Warren Buffett, die de klassenstrijd onderkend als realiteit: “There’s been class warfare for the last 20 years, and my class has won” (Sargent, 2011). Hij pleit dan ook voor hogere belastingen voor de superrijken.

References

De Groene Amsterdammer. (2018). Serie: De terugkeer van Marx. Opgehaald van www.groene.nl: https://www.groene.nl/series/de-terugkeer-van-marx

Marx, K. (1996). Das Kapital. (F. Engels, Red.) Regnery Publishing.

Oudenampsen, M. (2018, juli 4). Essay: De terugkeer van Karl Marx; Marx zelf was al geen marxist. Opgehaald van www.groene.nl: https://www.groene.nl/artikel/marx-zelf-was-al-geen-marxist

Sargent, G. (2011, September 30). There’s been class warfare for the last 20 years, and my class has won. Opgehaald van www.washingtonpost.com: https://www.washingtonpost.com/blogs/plum-line/post/theres-been-class-warfare-for-the-last-20-years-and-my-class-has-won/2011/03/03/gIQApaFbAL_blog.html

Tielbeke, J. (2018, juli 4). De terugkeer van Marx: Ecomarxisme; Gaan de groene vlaggen wapperen? Opgehaald van www.groene.nl: https://www.groene.nl/artikel/gaan-de-groene-vlaggen-wapperen

Dr. Miguel Goede