top of page

Brazilië en de nieuwe imperator

Brazilië en de nieuwe imperator

DRAFT 2.0

9 juli 2022

Het is Pedro Álvares Cabral die in 1500 landt in Porto Seguro, waarmee meer dan 300 jaar Portugese heerschappij van koloniaal Brazilië ingeluid. De Portugezen ontmoetten inheemse volkeren die in verschillende stammen waren verdeeld.

De kolonisatie begon effectief in 1534. In de eerste twee eeuwen van kolonisatie leefden inheemse en Europese groepen voortdurend in oorlog, waarbij ze opportunistische allianties aangingen om voordelen tegen elkaar te behalen. Tegen het midden van de 16e eeuw was rietsuiker het belangrijkste exportproduct van Brazilië geworden. Brazilië ontving tussen 1500 en 1800 meer dan 2,8 miljoen slaven uit Afrika.

Tegen het einde van de 17e eeuw begon de export van suikerriet te dalen en de ontdekking van goud door bandeirantes in de jaren 1690 zou de nieuwe ruggengraat van de economie van de kolonie worden. Er ontstonden enkele conflicten tussen nieuwkomers en oude kolonisten. In dit tijdperk probeerden andere Europese mogendheden delen van Brazilië te koloniseren, door invallen die de Portugezen moesten bestrijden, met name de Fransen in Rio in de jaren 1560, in Maranhão in de jaren 1610, en de Nederlanders in Bahia en Pernambuco, tijdens de Nederlands-Portugese Oorlog.

Het Portugese koloniale bestuur in Brazilië had twee doelstellingen: het onder controle houden en uitroeien van alle vormen van slavenopstand en verzet; en het onderdrukt alle bewegingen voor autonomie of onafhankelijkheid.

Eind 1807 bedreigden Spaanse en Napoleontische troepen de veiligheid van continentaal Portugal, waardoor prins-regent João, in naam van koningin Maria I, het koninklijk hof van Lissabon naar Rio de Janeiro verplaatste.

In 1821 vertrok João VI terug naar Lissabon. Daar zwoer hij een eed op de nieuwe grondwet en liet hij zijn zoon, prins Pedro de Alcântara, achter als regent van het Koninkrijk Brazilië.

De spanningen tussen Portugezen en Brazilianen namen toe. De Brazilianen weigerden toe te geven en prins Pedro besloot op 7 september 1822 de onafhankelijkheid van Brazilië uit te roepen. Portugal erkende Brazilië officieel in 1825.

In 1831 ging Pedro I naar Portugal om de kroon van zijn dochter terug te vorderen, waarbij hij afstand deed van de Braziliaanse troon ten gunste van zijn vijfjarige zoon en erfgenaam (die zo de tweede monarch van het rijk werd, met de koninklijke titel van Dom Pedro II - 1831 en 1889).

Omdat de nieuwe keizer zijn grondwettelijke bevoegdheden pas kon uitoefenen toen hij meerderjarig was, werd door de Nationale Vergadering een regentschap ingesteld. Tijdens de laatste fase van de monarchie draaide het interne politieke debat om de slavernij. De Atlantische slavenhandel werd stopgezet in 1850, maar slavernij zelf werd pas in 1888 afgeschaft.

Brazilië won drie internationale oorlogen tijdens het 58-jarige bewind van Pedro II. Dit waren de Platine-oorlog, de Uruguayaanse oorlog en de verwoestende Paraguayaanse oorlog.

Op 15 november 1889 werd de monarchie omvergeworpen door een militaire staatsgreep; “Ordem e Progresso”, beïnvloed door het positivisme. In de helft van de eerste 100 jaar van de republiek regeerde het leger rechtstreeks of via figuren als Getúlio Vargas.

Vargas en het leger werden verondersteld tijdelijk de macht over te nemen. In de jaren dertig vonden er drie mislukte pogingen plaats om Vargas en zijn aanhangers uit de macht te zetten.

De staatsgreep van 1937 resulteerde in de annulering van de verkiezing van 1938 en vestigde Vargas als dictator, het begin van het Estado Novo-tijdperk. Gedurende deze periode namen de brutaliteit van het regiem en de censuur van de pers toe.

Het buitenlands beleid tijdens de Vargas-jaren werd gekenmerkt door de Tweede Wereldoorlog. Met de geallieerde overwinning in 1945 en het einde van de fascistische regimes in Europa, werd de positie van Vargas onhoudbaar en werd hij snel omvergeworpen in een nieuwe militaire staatsgreep, waarbij de democratie ‘hersteld’ werd door hetzelfde leger dat er 15 jaar eerder een einde aan had gemaakt. Vargas pleegde zelfmoord in augustus 1954 te midden van een politieke crisis, nadat hij in 1950 door verkiezingen aan de macht was teruggekeerd.

Verschillende korte interim-regeringen volgden na de zelfmoord van Vargas. Juscelino Kubitschek werd in 1956 president, zijn grootste prestatie was de bouw van de nieuwe hoofdstad Brasília, die in 1960 werd ingehuldigd. Zijn opvolger Jânio Quadros, trad in 1961 af, zijn vice-president, João Goulart, nam het presidentschap op zich, en werd in april 1964 afgezet door een staatsgreep die resulteerde in een militair regime.

Het nieuwe regime was, zoals zo vaak, bedoeld om van voorbijgaande aard te zijn, maar verschoof steeds de datum en werd een volledige dictatuur. Operatie Condor onderdrukte de guerrilla’s en alles wat het regiem niet zinde. Met de inwerkingtreding van de amnestiewet in 1979, begon Brazilië een langzame terugkeer naar de democratie, die in de jaren tachtig werd voltooid.

In 1985 kwamen de burgers weer aan de macht toen José Sarney het presidentschap op zich nam. Hij werd impopulair tijdens zijn ambtstermijn door het niet beheersen van de economische crisis en hyperinflatie die hij van het militaire regime had geërfd. De mislukte regering van Sarney leidde in 1989 tot de verkiezing van de de weinig bekende Fernando Collor, die vervolgens in 1992 door het Nationaal Congres werd afgezet. Collor werd opgevolgd door zijn vice-president, Itamar Franco, die Fernando Henrique Cardoso tot minister van Financiën benoemde. Cardoso won de verkiezingen van 1994 en opnieuw in 1998.

De vreedzame machtsoverdracht van Cardoso naar zijn belangrijkste oppositieleider, Luiz Inácio Lula da Silva (verkozen in 2002 en herkozen in 2006), werd gezien als bewijs dat Brazilië een lang gezochte politieke stabiliteit had bereikt. Maar, aangewakkerd door verontwaardiging en frustraties die zich gedurende decennia hadden opgehoopt door corruptie, politiegeweld, inefficiëntie van het politieke establishment en de openbare dienst, braken er in Brazilië talloze vreedzame protesten uit halverwege de eerste termijn van Dilma Rousseff, die Lula was opgevolgd na het winnen van de verkiezingen in 2010 en opnieuw in 2014 met kleine marges.

Rousseff werd in 2016, halverwege haar tweede termijn, afgezet door het Braziliaanse congres en vervangen door haar vice-president Michel Temer. In 2017 verzocht het Hooggerechtshof om het onderzoek naar 71 Braziliaanse wetgevers en negen ministers van het kabinet van president Michel Temer die naar verluidt banden hadden met het corruptieschandaal van Petrobras.

Bij de felle omstreden verkiezingen van 2018 werd de controversiële conservatieve kandidaat Jair Bolsonaro van de Sociaal-Liberale Partij (PSL) tot president gekozen. In 2019 werd er massaal ontbost en stond de Amazone letterlijk in brand. In het begin van de jaren 2020 werd Brazilië een van de zwaarst getroffen landen tijdens de COVID-19-pandemie.

Is Brazilië klaar voor de volgende periode van president Lula? De 76-jarige voormalige leider, die in 2018 gevangen zat op beschuldiging van corruptie, is klaar om opnieuw aan de slag te gaan en ligt in de peilingen voor op de zittende Jair Bolsonaro.

Luiz Inácio Lula da Silva,was een schoenpoetser die vakbondsleider werd en zich voorbereidde op een ooit onvoorstelbare poging om de eerste Braziliaanse arbeidersklasse president te worden. Inmei 2022 heeft Lula, nu 76, zijn zesde kandidatuur voor het presidentschap formeel bekend gemaakt. Een nieuwe generatie linkse mensen wil het einde van het voor het ultraconservatieve tijdperk van Bolsonaro. Veel progressieve Brazilianen maken zich zorgen over het gebrek aan verjonging aan de top van Lulas partij, waarvan de belangrijkste figuren nu vaak in de zestig of zeventig zijn. Bolsonaro vertegenwoordigt volgens hen de beerput van de politiek en Lula staat voor hoop. Het is wishful thinking was om te denken dat Bolsonaro geen kans maakte. Lula is de favoriet maar dat betekent niet dat hij automatisch wint. Want er zijn anti-PT-gevoel en de associatie die velen nog maken tussen de partij en de economische crisis en corruptie

Miguel Goede

0 views0 comments

Recent Posts

See All

The Power of Dissent in Democracy: Learning from Icons

The Power of Dissent in Democracy: Learning from Icons February 26, 2024 Dissent, often perceived as abstract and elusive, plays a pivotal role in shaping democracies worldwide. But what exactly is di

bottom of page